Domates salçası seçerken önce içindekiler listesine bak: iyi bir salçanın etiketinde domatesten başka bir şey olmaması, hatta tuzun bile ayrıca belirtilmesi beklenir. Yemeğe eklemenin doğru zamanı ise soğan ve yağ hazır olduktan sonra, sıvıyı eklemeden önce; salçayı bir iki dakika kavurmak çiğ kokusunu alır, rengi ve tadı derinleştirir. Aşağıda ikisini de ayrıntısıyla anlatıyoruz.
Domates salçası nasıl seçilir?
Raftaki kavanozlara bakarken ilk iş etiketi çevirmek. İçindekiler kısmında domates, gerekiyorsa tuz yazıyorsa iş tamamdır. Koyulaştırıcı, asit düzenleyici ya da şeker ilavesi görüyorsan bunu bilerek kullanmalısın, çünkü yemeğin tadı tarifte hesapladığından farklı çıkabilir. Olla'da bulunan Organik Domates Salçası 660 gr, Tardaş Organik markasıyla 660 gramlık ambalajda satılıyor.
Etiketten sonra göz ve kaşık devreye girer. Salçanın rengi canlı kırmızı olmalı; kahverengiye yaklaşmış mat bir renk yanık ya da bayat işareti olabilir. Kaşıkla aldığında kıvamı kalın ve yapışkan olmalı; çok akışkansa suyunu fazla bırakmıştır ve yemeğe kattığında beklediğin yoğunluğu vermez.
Tatlı ve ekşi salça arasında nasıl karar verilir?
Salçanın tadı, hangi domates çeşidinden yapıldığına ve ne kadar yoğunlaştırıldığına bağlı. Bazı ürünler daha tatlı, bazıları daha ekşi çıkar. Ekşi bir salçayı bir tutam şeker yerine yağda biraz daha uzun kavurarak yumuşatabilirsin; tatlıysa tarifteki baharatı biraz artırmak yeter.
| Yemek | Salçanın rolü | Nasıl eklenir? |
|---|---|---|
| Etli sebze yemekleri | Renk ve derinlik | Soğandan sonra yağda kavrulur |
| Makarna ve pilav | Hafif tat ve renk | Pilavda yağla birlikte kavrulur |
| Çorbalar | Kıvam ve aroma | Un ya da yağ ile birlikte kavrulur |
| Köfte ve harç | Nem ve renk | Çiğ, az miktarda karıştırılır |
Salça yemeğe ne zaman eklenir?
Altın kural şu: salçayı sıvıdan önce ekle. Tencerede yağı ısıt, soğanı ya da sarımsağı ekle, ardından salçayı kat ve kaşıkla sürekli karıştırarak bir iki dakika kavur. Kokusu tatlı bir domates aromasına döndüğünde su ya da et suyunu ekleyebilirsin. Bu adımı atlayıp salçayı doğrudan kaynayan suya atarsan yemekte çiğ, hafif ekşi bir tat kalabilir.
Yağın kalitesi de bu aşamada belli olur. Salçayı kavurmak için günlük mutfak yağı yeterli; ama yemeğin üstüne son dokunuş olarak bir tur soğuk yağ gezdirmek istiyorsan Zeytinyağı 500 ml Cam Şişe gibi natürel sızma bir yağı tercih edebilirsin. Zeytinyağının kullanım sınırlarını merak ediyorsan natürel sızma zeytinyağı salata dışında nerede kullanılır yazısına göz atabilirsin.
Pilavda ve bulgurda salça nasıl kullanılır?
Domatesli pilav ve bulgur pilavında salça, tanelerin yağla kavrulduğu aşamada devreye girer. Önce soğanı yağda çevir, salçayı ekleyip kavur, ardından bulguru ya da pirinci ekleyip tanelerin salçalı yağı almasını bekle. Su ya da et suyunu en son ekle. Bulgur gibi tane yapısı belirgin bir bulgurla bu yöntem, birbirinden ayrık taneli ve rengi eşit bir pilav verir.
- Salçayı kavururken ateşi orta tut; yüksek ateşte dibe tutar ve acılaşır.
- Kaşıkla sürekli karıştır, tencerenin dibini kazı.
- Tadı çok ekşi gelirse bir tutam şeker eklemeden önce biraz daha kavur.
- Kıvamı fazla koyuysa az miktarda sıcak su ile aç.
Açılan salça nasıl saklanır?
Kavanozu açtıktan sonra kaşığın ıslak olmamasına dikkat et; su küf riskini artırır. Kullandıktan sonra yüzeyi düzleştirip üzerine ince bir tabaka zeytinyağı dökmek ve kapağı sıkıca kapatmak yaygın bir yöntem. Buzdolabında saklamak en güvenli yol. Çok miktarda aldıysan küçük porsiyonlara bölüp dondurabilirsin; yemeğe atarken çözülmesini beklemek zorunda kalmazsın.
Salçayı tarifte nasıl ölçersin?
Tarifler genellikle yemek kaşığı ile ölçü verir, ama salçanın kıvamı markadan markaya değiştiği için ilk denemede biraz eksik başlamak daha güvenli. Yemek bitmeden önce tadına bak; renk ve derinlik yetmiyorsa küçük bir kaşık salçayı ayrı bir tavada yağla kavurup yemeğe ekleyebilirsin. Bu yöntem, tencereye çiğ salça atıp yemeği baştan kurtarmaya çalışmaktan çok daha temiz sonuç verir.
Aynı mantık sebze yemeklerinde de geçerli: kabak, fasulye ya da patlıcan gibi suyunu bırakan sebzelerde salçayı biraz daha az kullan, çünkü sebze zaten sıvı katıyor. Etli yemeklerde ise salça, etin kavrulduğu yağda kavrulursa tabandaki lezzet katmanını yemeğe taşır.
Kısa cevap
- Etikette domatesten başka bir şey olmayan, canlı kırmızı ve koyu kıvamlı salçayı seç.
- Salçayı sıvıdan önce, yağda bir iki dakika kavurarak ekle.
- Yüksek ateşten kaçın, dibe tutan salça acılaşır.
- Açılan kavanozu temiz kaşıkla kullan, üzerine zeytinyağı gezdirip buzdolabında sakla.
- Fazlasını küçük porsiyonlara bölüp dondurabilirsin.
