Siyez unu, siyez buğdayından öğütülen ve son yıllarda evde ekmek yapanların gündemine yerleşen bir un. Sıradan beyaz undan farklı davrandığı için ilk denemede tarifi bir miktar uyarlamak gerekiyor.
Siyez unu nedir?
Siyez, eski buğday türlerinden biri olarak bilinir ve Türkiye'de özellikle Kastamonu ve çevresiyle anılır. Aynı buğdayın bulguru da var; bu konuya siyez bulguru nedir yazısında girmiştik. Un halinde ise koyu bir krem rengi ve tam tahıllı hissi veren hafif ceviz tadı ile öne çıkar.
Mağazamızda siyez unu Tardaş markasıyla duruyor; ürün sayfasından güncel stok durumuna bakabilirsin.
Beyaz undan ne farkı var?
Gözle görülür üç fark var: renk daha koyu, tat daha tahıllı, hamur ise daha az elastik. Bu yüzden siyez ununun hamuru beyaz undaki kadar gerilmez ve kabarma kabiliyeti daha sınırlı kalabilir.
- Hamur daha yapışkan olabilir, eli suyla ıslatarak çalışmak işe yarar.
- Su ihtiyacı unun öğütülme inceliğine göre değişir; suyu bir seferde değil kademeli ekle.
- Uzun dinlendirme hamurun toparlanmasına yardım eder.
- Tek başına kullanmak yerine ilk denemede beyaz unla karıştırmak daha kolaydır.
Siyez unuyla neler yapılır?
Ekmek ve pide en bilinen kullanım. Ama tek alan bu değil. Kurabiye, kek ve bisküvi tariflerinde tahıllı bir tat arıyorsan un miktarının bir bölümünü siyez ile değiştirmeyi deneyebilirsin. Tarhana, erişte ve yufka gibi geleneksel hamur işlerinde de kullanılıyor.
Karabuğday ununda olduğu gibi burada da fikir, bir unu tamamen çıkarmak değil ona yeni bir karakter eklemek. Karabuğdayla ilgili tarif fikirleri için karabuğday unuyla ne pişirilir rehberine bakabilirsin. Karabuğday ununu ayrıca ürün sayfasında bulabilirsin.
Tarife nasıl uyarlanır?
İlk denemede tarifteki unun yarısını siyez, yarısını beyaz un yap. Hamuru elinle tanı: yapışıyorsa biraz daha un, kuru kalıyorsa birkaç yudum su ekle. İkinci denemede oranı kendi damak zevkine göre artırabilirsin.
| Deneme | Karışım | Beklenen sonuç |
|---|---|---|
| Birinci | Yarı siyez, yarı beyaz un | Tanıdık doku, hafif tahıllı tat |
| İkinci | Ağırlıklı siyez | Daha yoğun tat, daha sıkı iç |
| Üçüncü | Tamamı siyez | Kompakt, kendine has karakter |
Nasıl saklanır?
Tam tahıllı ya da tahıllı unlar yağlarını barındırdığı için beyaz undan daha çabuk eskir. Kapalı bir kavanozda, serin ve kuru bir dolapta sakla. Kokusunda ekşime ya da küf fark edersen kullanma. Kuru gıdaları böcek ve nemden korumak için kuru bakliyat saklama ipuçları una da uygulanır.
Siyez unu ile ekmek yapımında pratik notlar
Siyez ekmeği yapmak istiyorsan hamurun daha az elastik olduğunu bilerek başla. Beyaz undaki gibi sürekli yoğurmak ve gerdirmek beklenen sonucu vermeyebilir. Bunun yerine hamuru kısa süre yoğurup dinlendirmek, sonra tekrar hafifçe katlamak çoğu kişi için daha iyi çalışır.
Mayalı ekmek yapıyorsan mayalanma süresini gözle takip et. Hamurun hacminin belirgin şekilde büyüdüğünü görmen, saatlere bakmaktan daha güvenilir. Ekşi mayalı denemelerde siyez unu iyi tepki verir; ama bu, her ev mutfağında ilk seferde mükemmel çıkacağı anlamına gelmez. Bir iki denemeden sonra kendi ölçünü bulursun.
Kahvaltılık ve atıştırmalık fikirleri
Ekmek dışında da kullanım alanı var. Siyez unlu pankek, krep ve gözleme hamuruna tahıllı bir tat katar. Kekte un miktarının bir kısmını siyezle değiştirebilirsin. Tuzlu kurabiye ve kraker gibi ince hamurlu tariflerde de iyi sonuç alan çok kişi var.
- Pankek: beyaz unun yarısını siyezle değiştir, sütü azar azar ekle.
- Kraker: siyez, zeytinyağı, tuz ve su ile basit bir hamur hazırla.
- Kurabiye: tereyağı ve bal ile tahıllı bir tat elde et.
Unu yeni denerken ilk paketi küçük tutmak akıllıca. Beğenmezsen kayıp az olur, beğenirsen sonrakinde daha rahat ölçü ayarlarsın.
Alırken nelere bakılır?
Un alırken üretici bilgisine, net miktara ve son kullanma tarihine bak. Ambalajın sağlam ve kapalı olması unun nem almasını engeller. Siyez unu gibi tahıllı unlarda tazelik ayrıca önemli olduğundan, çok büyük paket yerine kısa sürede bitecek miktarı almak daha akıllıca. Paketi açtıktan sonra kapalı bir kavanoza aktarmak bu tazeliği uzatır.
Yeni başlayanlar için basit bir siyez kurabiyesi mantığı
Yumuşak tereyağı, bal, yumurta ve siyez unu ile hazırlanan basit bir hamur iyi bir başlangıç. Hamuru dinlendirip kaşıkla tepsiye dizmek yeterli. Kurabiyenin dokusu beyaz unlu kurabiyeden biraz daha kompakt olur; bu tahıllı unlarda beklenen bir sonuç. Fırın süresini gözle takip et ve kenarları hafif renklenince çıkar.
Kısa cevap
- Siyez unu, kadim bir buğday olan siyezden öğütülür, tahıllı ve hafif cevizimsi tadı vardır.
- Hamuru beyaz undan daha az elastiktir, su ve dinlendirme süresi buna göre ayarlanır.
- İlk denemede beyaz unla yarı yarıya karıştırmak en güvenli yoldur.
- Ekmek, kurabiye, tarhana ve erişte gibi tariflerde kullanılır.
- Kapalı kavanozda, serin ve kuru yerde saklanır.
