Baharatı saklamanın özeti şu: kapalı bir kapta, serin ve karanlık bir yerde tut. Işık, sıcaklık, nem ve hava aromanın düşmanıdır. Bütün baharat öğütülmüşe göre daha uzun taze kalır. Bu yazıda saklama kabından tazelik testine kadar pratik bilgileri topladık.
Baharat neden bayatlar?
Baharatın kokusunu veren yağlı bileşikler havayla temas edince uçar. Öğütülmüş baharatta yüzey alanı çok daha büyüktür, bu yüzden aroma daha hızlı kaybolur. Bütün baharatta ise aroma tanenin içinde kapalı kalır.
Bayatlayan baharat çoğu zaman zararlı olmaz, sadece tadı sönük kalır. Yani asıl kayıp lezzettir.
Bütün mü, öğütülmüş mü?
Kimyon, karabiber, kişniş, hardal tohumu gibi baharatları bütün alıp ihtiyacın kadar öğütmek tadı farklı kılar. Tavada kısa kavurup dibekte dövmek aromayı daha da açar. Bu zahmeti istemiyorsan küçük miktarda öğütülmüş al ve çabuk tüket.
| Biçim | Aroma ömrü | Not |
|---|---|---|
| Bütün tohum ve çubuk | Daha uzun | İhtiyaç anında öğüt |
| Öğütülmüş | Daha kısa | Küçük paket al |
| Kuru otlar | Orta | Işıktan koru |
Doğru kap ve doğru yer
- Cam kavanoz ya da kalay kutu; ağzı sıkı kapanmalı.
- Kabı ocağın üstüne, aspiratöre ya da pencere önüne koyma.
- Kaşığı ıslak kullanma, nem baharatı topaklar.
- Kavanozun üstüne alım tarihini yaz.
Buzdolabı çoğu baharat için gerekmez; çıkarıp koyunca yoğuşan nem zarar verir. Serin bir dolap en iyi seçenektir. Hediye amaçlı kavanoz seti hazırlayacaksan hediye kutusu sayfasındaki seçeneklere bakabilirsin.
Tuz ve baharat birlikte saklanır mı?
Tuz nemi çektiği için topaklanabilir. Kapalı bir kavanoz ve kuru kaşık işini görür. Mutfakta kullandığın Doğal Kaynak Tuzu 600 gr gibi bir tuzu da diğer baharatlar gibi serin ve kuru yerde tut. Baharat çeşitlerine baharat kategorisi sayfasından göz atabilirsin.
Tazeliği nasıl anlarsın?
Kavanozu aç, bir tutam al, avucunda ez ve kokla. Koku belirginse baharat hâlâ iş görür. Neredeyse hiç koku gelmiyorsa tadı da sönüktür. Rengi solmuş, topaklaşmış ya da nem kokan baharatı atmak en doğrusudur.
Raf ömrü için pratik bir mantık
Kesin bir son kullanma tarihi vermek zor, çünkü baharatın ömrü ürüne, işlenmesine ve saklama koşuluna göre değişir. Yine de genel bir mantık var: bütün tohum ve çubuk baharatlar öğütülmüş olanlardan, öğütülmüş baharatlar da kuru otlardan farklı davranır. Ambalajdaki tarihi esas al, tazeliği ise koku ile kontrol et.
- Öğütülmüş baharatlar, kapak sık kapalıysa bile zamanla sönükleşir.
- Pul biber gibi nemli çeşitler, kuru olanlardan daha kısa sürede bozulur.
- Kuru otlar ışıkta hızla rengini kaybeder.
- Karışımlar, içindeki en çabuk bayatlayan baharata göre ömür kazanır.
Küçük miktarda al, düzenli tüket
Baharat saklama sorununun en basit çözümü, ihtiyacın kadar almaktır. Büyük paketler ekonomik gibi görünür ama yarısı dolapta bayatlarsa kazanç kalmaz. Sık kullandığın baharatları (tuz, karabiber, pul biber, kimyon) büyük, seyrek kullandıklarını küçük al. Mutfak dolabını yılda bir kez gözden geçirip aromasını yitirenleri ayıkla.
Dolap düzeni
Baharat çekmecesi, ocak yerine soğuk bir köşede olmalı. Kavanozlara etiket yaz, aynı kapları kullan; dolap hem düzenli görünür hem de neyin bittiğini anlarsın. Tarihleri ve adları kalıcı kalemle etiketlemek, sürpriz kokularla uğraşmanı engeller.
Son olarak, yeni aldığın baharatı eskinin üstüne boşaltma. Önce eskiyi tüket ya da at, kavanozu yıka, tamamen kurula, sonra yenisini doldur.
Baharatı hediye etmek ve taşımak
Küçük baharat kavanozları, mutfağı seven biri için sevilen bir hediyedir. Hediye ederken kavanozun etiketine baharatın adını ve kullanım önerisini yazmak güzel bir ayrıntıdır. Seyahatte baharat taşıyacaksan küçük, sızdırmaz kaplar seç ve onları nemli çantadan uzak tut. Tek tek ambalajlı küçük miktarlar, hem saklama hem de taşıma için en pratik biçimdir. Kavanozları aynı boyda alırsan raflarda düzenli görünür ve yer kazanırsın. Seyahatten ya da pazardan getirdiğin baharatı da aynı kuralla, kapalı kapta ve karanlıkta sakla; ilk hafta içinde kokusunu kontrol et ki bayatlamadığını bilesin.
Kısa cevap
- Baharatı kapalı kapta, serin ve karanlık yerde sakla.
- Bütün baharat öğütülmüşten daha uzun taze kalır.
- Ocak üstü, pencere ve nem yasak.
- Tazelik testi için avucunda ez ve kokla.
- Küçük paket al, kavanoza tarih yaz.
